Μουσεία

Στο μεγάλο ταξίδι πίσω στην ιστορία και την παράδοση, τα μουσεία του νησιού αποτελούν σημαντικές κοιτίδες! Μουσειακοί χώροι, αρχοντικά και παραδοσιακές οικίες «ξεκλειδώνουν» διαφορετικές πτυχές και εποχές της πλούσιας ιστορίας της Σκοπέλου. Εσείς θα χάσετε την ευκαιρία για μία…. ιστορική εμπειρία;

Το λαογραφικό μουσείο Σκοπέλου εκθέτει όλα τα είδη του λαϊκού πολιτισμού και σε μεταφέρει νοερά σε ένα παραδοσιακό σπίτι με κεντήματα, ξυλόγλυπτα έπιπλα και άλλα ενθύμια. Το Μουσείο Ιστορίας Σκοπέλου ή αλλιώς η οικία Παύλου Νιρβάνα, δίπλα στην εκκλησία των Τριών Ιεραρχών, αποτελεί εντυπωσιακό δείγμα της λαϊκής αρχιτεκτονικής της Σκοπέλου και αποτυπώνει μέσα από συλλογές την ιστορία του νησιού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Επίσης το πανέμορφο αρχοντικό Βακράτσα δίνει την ευκαιρία να δεις το εσωτερικό ενός τυπικού αρχοντικού της Σκοπέλου και είναι ένα από τα ελάχιστα σπίτια με οργανωμένο κήπο, όπου και γίνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις. Αξιόλογες προσθήκες είναι το Λαογραφικό Μουσείο της Γλώσσας που στεγάζεται σε ένα διώροφο παραδοσιακό σπίτι, όπου θα έχεις την ευκαιρία να θαυμάσεις τις μοναδικές παραδοσιακές φορεσιές του νησιού και είδη καθημερινής οικιακής χρήσης, ενώ η Πινακοθήκη Σιδέρη στη Γλώσσα στεγάζει έργα του δημοφιλούς ζωγράφου του προηγούμενου αιώνα.

Το Λαογραφικό Μουσείο Σκοπέλου

Το Λαογραφικό Μουσείο στεγάζεται σε ένα παλαιό αρχοντικό  κτίριο που κτίστηκε το 1795 και ανακατασκευάστηκε το 1971 ως διατηρητέο,  με βάση τα αρχικά αρχιτεκτονικά σχέδια διατηρώντας την μορφή του, τα εσωτερικά και τα εξωτερικά δομικά και διακοσμητικά στοιχεία του παραδοσιακού ύφους  του οικισμού. Στη συνέχεια δωρήθηκε το 1991 στο Δήμο  από την οικογένεια Νικολαϊδη, ενώ  τον Αύγουστο του 1992 το Λαογραφικό Μουσείο εγκαινίασε τη λειτουργία του δημιουργώντας ένα νέο ρόλο του αρχοντικού αυτού που είναι η προβολή του πολιτιστικού τομέα της νήσου .

Ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να θαυμάσει ένα μεγάλο αριθμό σπάνιων  και πολύτιμων  παραδοσιακών χειροποίητων κεντημάτων που είναι τοποθετημένα με χάρη στο χώρο και στολίζουν όλα τα δωμάτια του αρχοντικού και ιδιαίτερα το καθιστικό, το τζάκι, τα χώρο της νυφικής κρεβατοκάμαρας με την προίκα της νύφης που εκτίθεται σε άριστη κατάσταση σαν να παραδόθηκε μόλις τώρα. Πιο συγκεκριμένα στο  χώρο του ισογείου, που  περιλαμβάνει το καθιστικό και το τζάκι,  ιδιαίτερη εντύπωση αφήνουν  στον επισκέπτη ο καναπές που στολίζεται από τα σπάνια χειροποίητα κεντήματα, τα περίτεχνα ξυλόγλυπτα έπιπλα του παραδοσιακού τεχνίτη του νησιού, που προσδίδουν μία πρόσθετη μεγαλοπρέπεια  στο Λαογραφικόύ Μουσείο.

Ένας άλλος κύριος χώρος που βρίσκεται στον δεύτερο όροφο, χαρακτηριστικός  για τη ζωντάνια που αποπνέει,  είναι η νυφική κρεβατοκάμαρα με την κούνια του μωρού, όπου θα μπορείτε να γνωρίσετε  τη  συνήθεια   του φασκιώματος των μωρών, που εφάρμοζαν κατά την εποχή εκείνη.

Επίσης μπορείτε να περιηγηθείτε  και σε άλλους χώρους όπως το δωμάτιο φιλοξενίας των ξένων με καναπέδες της εποχής εκείνης που έχουν την ιδιομορφία να είναι φτιαγμένοι από τα  κεντήματα  της νυφικής παραδοσιακής φορεσιάς.

Στο Λαογραφικό Μουσείο εκτός από τα μεμονωμένα αντικείμενα, φρόντισαν οι οικογένειες με την αμέριστη προσφορά τους  να αναδείξουν τη σημασία των  εργαστηρίων της λαϊκής και παραδοσιακής τέχνης  του νησιού. Συγκεντρώθηκε  λοιπόν εκτός από μεμονωμένα αντικείμενα  και μία πλούσια συλλογή μαχαιριών, κεραμικών, πινάκων, πιστών αντιγράφων χαρακτηριστικών καραβιών καθώς και διάφορα χειροτεχνικά έργα που εντυπωσιάζουν με το μεράκι και τη δεξιοτεχνία των λαϊκών τεχνιτών του νησιού και αποτελούν  την  υλική πολιτιστική  μαρτυρία του τόπου τους.

Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει και ο υπόγειος χώρος του Μουσείου που χαρακτηρίζεται από μία μικρή αλλά σημαντική συλλογή αγροτικών εργαλείων και της καθημερινής οικιακής χρήσης που μας τοποθετεί νοερά στις  συνήθεις της εποχής εκείνης.  Δίπλα στον καναπέ ξεχωρίζει μία πανέμορφη Σκοπελίτικη ενδυμασία που έχει μεγάλη σημασία για το νησί, διότι την φορούσε μία όμορφη κοπέλα που κρατούσε την Ελληνική σημαία  στους Ολυμπιακούς Αγώνες  στην Ατλάντα.

Θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι το Λαογραφικό Μουσείο διοργανώνει συχνά πολλές εκδηλώσεις και διάφορα εκπαιδευτικά προγράμματα. Είναι αλήθεια ότι οι Σκοπελίτες έχουν επενδύσει πολύ στην λαϊκή τους παράδοση σαν  ένα  πολιτιστικό θησαυρό μεγάλης αξίας  αποβλέποντας στη σύνδεση του παρελθόντος  με το παρόν. Η αναπαράσταση της ιστορίας του τόπου συμβάλλει στην διαφύλαξη της ιδιαίτερης πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου,  που αποπνέει  το ρομαντικό άρωμα της εποχής,  είναι από τους στόχους του Μουσείου που προσβλέπει και στην ενημέρωση και εκπαίδευση της νέας γενιάς.

Παραδοσιακά στη Σκόπελο κυριαρχούσαν οι αποχρώσεις από ανοιχτό καφέ σε σκούρο σοκολατί στα κουφώματα των σπιτιών. Όμως τα τελευταία χρόνια έχουν μπει στις προτιμήσεις της χρωματικής παλέτας των Σκοπελιτών τα έντονα χρώματα όπως το πράσινο, το μπλε ή το γαλάζιο ή και το σμαραγδί αλλά ακόμα και το έντονο κόκκινο της φωτιάς που το συναντάμε να χρωματίζει μία πόρτα ή ένα μικρό μπαλκόνι.

Όπως είναι γνωστό από τον 16ο αι. π.Χ. η αρχαία Σκόπελος ονομάζονταν Πεπάρηθος, από τους Μινωίτες που κατοίκησαν στο νησί οι οποίοι φαίνεται ότι διέδωσαν την αμπελουργία και την καλλιέργεια της ελιάς. Έκτοτε στο νησί έφτασαν διάφορες Εθνικές ομάδες. Το γεγονός αυτό εξελίχθηκε σε μία παράδοση αφού και σήμερα κατοικούν στο νησί ακόμη και μόνιμα πολλοί ξένοι διεσπαρμένοι σε πολλά χωριά της νήσου και κυρίως στο Παλιό Κλήμα λόγω της απαράμιλλης ομορφιάς του τοπίου, που προσελκύει κάθε καλοκαίρι μεγάλο αριθμό επισκεπτών. Αξιοσημείωτο μάλιστα είναι ότι οι αλλοδαποί αυτοί γίνονται οι καλύτεροι πρεσβευτές και διαφημιστές των παραδόσεων και του αυθεντικού πολιτιστικού ύφους, προστατεύοντας έτσι το νησί από τις επιρροές των σύγχρονων ευκολιών και των αλλοιώσεων του σημερινού μας πολιτισμού.

Οι συλλογές του λαογραφικού Μουσείου Σκοπέλου

Στις πλούσιες συλλογές του Λαογραφικού Μουσείου της Σκοπέλου  συμπεριλαμβάνονται  εικόνες μεγάλης αξίας, μοναδικά  κεντήματα, πίνακες ζωγραφικής, κεραμικά από άξιους παραδοσιακούς  λαϊκούς καλλιτέχνες  τεχνίτες,  ασπρόμαυρες φωτογραφίες που απεικονίζουν χαρακτηριστικές στιγμές της ζωής του τόπου και διάφορα αξιοθέατα, παραδοσιακές φορεσιές , παλαιά αγροτικά εργαλεία, ξυλόγλυπτα έπιπλα και  χειροτεχνήματα. Όλοι   αυτοί  οι  συγκεντρωμένοι και προβεβλημένοι πολιτιστικοί  θησαυροί  ήταν  προσφορά των κατοίκων της Σκοπέλου καθώς και της οικογένειας Νικολαΐδη που ως γνωστόν  δώρησε το αρχοντικό στον Δήμο για να γίνει Μουσείο. Καταβλήθηκε ιδιαίτερη προσπάθεια και δόθηκε έμφαση   στην ανάδειξη  των  λαϊκών εργαστηρίων  ώστε να προβληθούν  οι εξαιρετικοί λαϊκοί καλλιτέχνες –τεχνίτες,  που τα έργα τους χαρακτηρίζουν την παραδοσιακή τέχνη του νησιού.

Οικία Παύλου Νιρβάνα

Ένα από τα  σημαντικότερα νεότερα μνημεία της Μαγνησίας  αποτελεί χωρίς αμφιβολία το οίκημα Νιρβάνα  στην Σκόπελο, όπου φιλοξενείται το Μουσείο Ιστορίας της νήσου. Το κτίριο,  στο οποίο έζησε  τα παιδικά του χρόνια ο διακεκριμένος νεοέλληνας λογοτέχνης Παύλος Νιρβάνας επισκευάστηκε και διαμορφώθηκε  σε ένα εκθετήριο της ιστορικής διαδρομής της νήσου από την αρχαιότητα έως σήμερα. Ως γνωστόν  ο Παύλος Νιρβάνας κατάγονταν από το νησί και το πραγματικό του όνομα ήταν Πέτρος Αποστολίδης.

Το κτίριο αυτό, που αποτελεί διατηρητέο ιστορικό μνημείο από το 1965,  είναι ένα αυθεντικό δείγμα Σκοπελίτικης αρχιτεκτονικής του λεγόμενου “Μακεδονικού Τύπου”  χωρίς μάλιστα να έχει υποστεί μετέπειτα παρεμβάσεις. Κτίσθηκε στο πρώτο μισό του 19ου αι. και επισκευάστηκε κατά το διάστημα 2004- 2005. Βρίσκεται στην συνοικία του Αγίου Ιωάννη όπου από εκεί μπορείτε να απολαύσετε μία εξαιρετική θέα προς την αμφιθεατρική Χώρα και το γραφικό λιμάνι της Σκοπέλου.

Είναι ένα κατά το πλείστον λιθόκτιστο  διώροφο κτίσμα, που εκτός από την πρόσοψη και την ανατολική του πλευρά τα οποία  είναι κατασκευασμένα  από ένα είδος τοιχοποιίας που λέγεται  “τσατμά”.  Πρόκειται για  λεπτές  σανίδες ή πλεγμένα καλάμια που γεμίζονται με λάσπη ή τούβλα και η τεχνική  αυτή ολοκληρώνεται  με την εφαρμογή   επιχρίσματος δηλαδή “σοβά”. Η πρόσοψη χαρακτηρίζεται από έναν κλειστό σκεπαστό εξώστη (“σαχνισί”), που αποτελεί κυρίαρχο δομικό αρχιτεκτονικό παραδοσιακό στοιχείο.

Όταν λοιπόν ο επισκέπτης εισέρχεται στο οίκημα Νιρβάνα, εντυπωσιάζεται από  μία σύγχρονη μουσειολογική εκδοχή της παρουσίασης και προβολής της Ιστορίας της Σκοπέλου. Η έκθεση Πεπάρηθος – Σκόπελος που προβάλλεται στην οικία Νιρβάνα  αναφέρεται στην ιστορία της πόλης από τη Αρχαιότητα  έως σήμερα. Σηματοδοτεί το νέο ιδιαίτερο ρόλο του οικήματος, που αποτελεί ένα οργανικά ενιαίο σύνολο  με τον παραδοσιακό οικισμό της Σκοπέλου, αφού μέχρι σήμερα  υπήρχε μία  συνεχής κατοίκηση από τους Αρχαίους χρόνους.

Κατεβαίνοντας από το Ενετικό κάστρο και ακολουθώντας τα πολλά σκαλάκια, θα μπείτε στον πειρασμό να επισκεφθείτε και να φωταγραφίσετε τα αναρίθμητα εκκλησάκια χωρίς ωστόσο να έχετε το άγχος ότι θα χαθείτε διότι όλα τα δρομάκια οδηγούν στο λιμάνι της Χώρας.

Επίσης θα έχετε την ευκαιρία να επισκεφθείτε το σπίτι του διακεκριμένου λογοτέχνη Παύλου Νιρβάνα, που είναι ‘ένα όμορφο αρχοντικό και βρίσκεται πλάι στην εκκλησία των Τριών Ιεραρχών. Μπορείτε επίσης να θαυμάσετε τα εκθέματα του Λαογραφικού Μουσείου που κοσμεί το κέντρο της πόλης, καθώς επίσης και να εντυπωσιαστείτε από την λαϊκή αρχιτεκτονική του τόπου. Εξάλλου μη ξεχάσετε να επισκεφθείτε τον αρχαιολογικό χώρο του Ασκληπιείου στην Αμπελική , που βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του λιμανιού και ο οποίος περιλαμβάνει αρκετά αξιόλογα ευρήματα.

Την μαγευτική Χώρα της Σκοπέλου θα την λατρέψετε και να είστε βέβαιοι ότι δεν θα θέλετε να την εγκαταλείψετε διότι θα νιώθετε ότι δεν σας φτάνει ο χρόνος για να την χαρείτε και να ανακαλύψετε όλες τις γραφικές ομορφιές της.

Αρχοντικό Βακράτσα

Άλλο ένα χαρακτηριστικό Σκοπελίτικο αρχοντικό είναι το κτίριο Βακράτσα που βρίσκεται στο κέντρο της Χώρας και σε μικρή απόσταση  πάνω από την παραλία. Η κ. Αντιγόνη Βακράτσα ήταν ιδιοκτήτρια του αρχοντικού, η οποία  το πρόσφερε ως  δωρεά στο Δήμο για να γίνει Μουσείο.

Εκεί εκτίθεται μία  συλλογή διάφορων  προσωπικών  αντικειμένων και αξιόλογων κειμηλίων που ανήκαν στην οικογένεια.  Βέβαια ο επισκέπτης του όμορφου αυτού αρχοντικού μπορεί να περιηγηθεί και να θαυμάσει το εσωτερικό του κτιρίου και να έρθει σε επαφή νοητά με τη ζωή της παλαιότερης εποχής. Θα είναι  χωρίς άλλο μία ενδιαφέρουσα  εμπειρία,  που εάν είστε τυχεροί θα μπορούσε να συνδυαστεί  με τη συμμετοχή σας σε πολιτιστικές εκδηλώσεις που διοργανώνονται συχνά, στον προαύλιο χώρο του αρχοντικού  με τον χαρακτηριστικό φοινικόδεντρο.

Λαογραφικό Μουσείο Γλώσσας

Στο κέντρο του φημισμένου, ιστορικού και πανέμορφου χωριού της Γλώσσας και κοντά στην Εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου μπορείτε να επισκεφθείτε το Λαογραφικό Μουσείο Γλώσσας, που φιλοξενείται σε ένα διώροφο παραδοσιακό σπίτι. Εκεί θα θαυμάσετε αυθεντικές τοπικές φορεσιές αλλά και αντικείμενα καθημερινής χρήσης της παλαιάς εποχής, έπιπλα, ενώ παράλληλα σας δίνεται και η δυνατότητα να ενημερωθείτε για την εσωτερική διαρρύθμιση και διακόσμηση που χαρακτήριζαν τα τυπικά παραδοσιακά σπίτια του χωριού.